Deur Celani Sikhakhane
Swart boere in KwaZulu-Natal sê die regering se suikertaks verwoes hul besighede, met sommige wat werkers afdank en koste besnoei om te oorleef.
Eerwaarde Hawu Mbatha, ‘n suikerrietboer van KwaZulu-Natal, het aan Scrolla.Africa gesê die belasting het ‘n “vloek” geword vir swart kleinboere.
“As gevolg van hierdie suikertaks het ek geen keuse gehad nie, ek moes personeel afdank en werksure verminder vir die paar wat oorbly,” het hy gesê.
“Ons ly. Swart boere het nie generasionele rykdom soos ons wit eweknieë nie. Dis hoekom jy nooit wit boere hoor kla oor hierdie belasting nie – hulle het die Landbank wat hulle ondersteun.”
Mbatha sê die taks druk swart boere wat nie die hulpbronne het om stygende koste te hanteer nie.
“Dit is pynlik dat ons eie regering met so ‘n taks vorendag gekom het, wat vir ons ’n swaar las geword het. My kinders wil nie eens die plaas erf nie, want hulle sien hoe ons sukkel,” het hy gesê.
Mbatha sê baie jongmense in landelike suikerrietgebiede verval in armoede omdat boere gedwing word om werkers af te dank. Hy kan nie meer die 2,000 liter diesel bekostig wat hy elke maand nodig het om sy plaas aan die gang te hou nie.
“Ek glo in wetenskap en navorsing, maar ek wens die Departement van Gesondheid en die Departement van Finansies kon na my plaas kom om te sien wat hul suikertaks doen aan ons, swart boere,” het hy gesê en die regering gevra om die taks heeltemal af te skaf.
Die suikertaks, ‘n Gesondheidsbevorderingheffing, is in April 2018 ingestel om suikerverbruik te verminder en vetsug in Suid-Afrika te takel.
Die Suid-Afrikaanse Suikerrietkwekersvereniging en die Suid-Afrikaanse Boereontwikkelingsvereniging (Safda) waarsku ook dat die taks duisende swart boere hul besighede kos.
Safda het gesê as die regering met die taks voortgaan, kan die suikerrietbedryf 25,000 boere verloor, wat honderde duisende mense in armoede sal dompel.
Hoewel Minister van Finansies Enoch Godongwana in Februarie 2023 ‘n tweejaar-pouse van taksverhogings toegestaan het om die bedryf tyd te gee om te diversifiseer en te herstruktureer, sê Mbatha en ander swart boere dit is nie genoeg tyd nie.
Volgens ‘n Nedlac-studie het die suikerrietboerdery- en meulbedrywe teen 2019 reeds 12,860 werksgeleenthede verloor, met 250,000 ton suikerverkope wat in die eerste jaar van die suikertaks verlore gegaan het.
‘n Studie deur die Menswetenskappe Navorsingsraad in Maart 2024 het bevind dat byna 50% van volwasse Suid-Afrikaners oorgewig of vetsugtig is en dat 13% van Suid-Afrikaanse kinders tussen die ouderdomme van ses en 14 as oorgewig of vetsugtig beskou word.
Foto hierbo: Eerwaarde Hawu Mbatha pleit by die regering om die suikertaks, wat swart boere se bestaan vernietig, af te skaf.
Bron: X
